Potrzebujesz opracowania, aktualizacji lub weryfikacji karty charakterystyki?
Jeżeli potrzebujesz przygotowania nowej SDS, tłumaczenia, aktualizacji albo sprawdzenia zgodności dokumentu, zobacz naszą główną usługę: karta charakterystyki SDS – opracowanie, tłumaczenie, aktualizacja i weryfikacja.
Obowiązek dostarczania karty charakterystyki – co musi wiedzieć każdy dostawca chemikaliów
Karta charakterystyki (ang. Safety Data Sheet, SDS) to jeden z najważniejszych dokumentów w łańcuchu dostaw substancji i mieszanin chemicznych. To dzięki niej pracodawcy, dystrybutorzy i użytkownicy profesjonalni mogą ocenić zagrożenia związane z danym produktem i wdrożyć odpowiednie środki bezpieczeństwa w miejscu pracy. Obowiązek jej dostarczania – kiedy, komu i w jakiej formie – reguluje wprost rozporządzenie REACH. Poniżej wyjaśniamy, jak te przepisy działają w praktyce.
Kiedy karta charakterystyki jest obowiązkowa?
Zgodnie z art. 31 ust. 1 rozporządzenia REACH, dostawca substancji lub mieszaniny musi dostarczyć odbiorcy kartę charakterystyki sporządzoną zgodnie z załącznikiem II, jeżeli:
- substancja lub mieszanina spełnia kryteria klasyfikacji jako stwarzająca zagrożenie zgodnie z rozporządzeniem CLP (WE nr 1272/2008) – informację tę weryfikuje się w sekcji 2.1 karty charakterystyki;
- substancja jest trwała, wykazuje zdolność do bioakumulacji i jest toksyczna (PBT), lub jest bardzo trwała i wykazuje bardzo dużą zdolność do bioakumulacji (vPvB) zgodnie z kryteriami załącznika XIII REACH – weryfikacja w sekcji 2.3;
- substancja znajduje się na liście kandydackiej substancji wzbudzających szczególnie duże obawy (SVHC) zgodnie z art. 59 REACH, w tym substancji zaburzających gospodarkę hormonalną (ED).
Jeśli którykolwiek z tych warunków jest spełniony, dostarczenie karty charakterystyki nie jest opcją – to prawny obowiązek dostawcy.
Karta charakterystyki na żądanie
Nie każdy produkt chemiczny musi mieć kartę charakterystyki dostarczaną automatycznie. Art. 31 ust. 3 REACH (zmieniony art. 59 ust. 2 lit. b CLP) przewiduje sytuacje, w których mieszanina niesklasyfikowana jako niebezpieczna wciąż wymaga przygotowania karty – ale dopiero na żądanie odbiorcy. Dotyczy to mieszanin zawierających:
- substancję stwarzającą zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub środowiska w stężeniu co najmniej 1% wag. (0,2% obj. dla gazów) – informacja widoczna zwykle w sekcji 3 karty jako wyszczególniony składnik;
- w stężeniu co najmniej 0,1% wag. (mieszaniny niegazowe) przynajmniej jedną substancję:
- rakotwórczą kategorii 2 lub działającą szkodliwie na rozrodczość (kategorii 1A, 1B, 2) – tzw. CMR,
- działającą uczulająco na skórę (kat. 1) lub drogi oddechowe (kat. 1),
- wpływającą negatywnie na laktację lub szkodliwą dla dzieci karmionych piersią,
- spełniającą kryteria PBT/vPvB wg załącznika XIII,
- znajdującą się na liście kandydackiej SVHC (art. 59 ust. 1);
- substancję, dla której określono unijne najwyższe dopuszczalne stężenia w środowisku pracy (NDS) – informacja znajduje się w sekcji 8.1 karty.
Jeżeli dalszy użytkownik lub dystrybutor nie zgłosi żądania, karta nie musi zostać dostarczona – pod warunkiem że produktowi towarzyszy wystarczająca informacja pozwalająca na bezpieczne stosowanie. W praktyce jednak dobrą praktyką jest przesyłanie takiej karty automatycznie, z góry, bez czekania na żądanie klienta – ogranicza to ryzyko braku zgodności i buduje zaufanie w relacji z odbiorcą.
Ważne dla etykiety: jeśli mieszanina nie jest sklasyfikowana jako niebezpieczna, nie jest przeznaczona wyłącznie dla konsumentów, a karta jest dostępna na żądanie – na etykiecie musi pojawić się zwrot EUH210 „Karta charakterystyki dostępna na żądanie”. Informacja o tym powinna też zostać wskazana w sekcji 2.2 karty charakterystyki produktu.
Komu należy dostarczyć kartę charakterystyki?
Karta charakterystyki jest przeznaczona dla odbiorców, którzy stosują produkt do celów zawodowych i profesjonalnych – to im ma umożliwić identyfikację zagrożeń i wdrożenie odpowiednich środków ochrony. Dla zwykłych konsumentów nie ma obowiązku dostarczania karty charakterystyki.
Jak i kiedy dostarczyć kartę – najważniejsze wymogi formalne
Sam fakt sporządzenia karty to nie wszystko – REACH precyzuje również sposób jej przekazania:
- Bezpłatnie – karta charakterystyki nie może być dodatkowo płatna dla odbiorcy.
- W języku urzędowym kraju członkowskiego, na którego rynek produkt jest wprowadzany.
- Bezpośrednio – zgodnie ze stanowiskiem Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA), niewystarczające jest przesłanie samego linku do dokumentu, zwłaszcza jeśli wymaga on logowania, wyszukiwania produktu spośród innych pozycji lub dodatkowych kliknięć w systemie.
- Najpóźniej w dniu pierwszej dostawy towaru. Dobrą praktyką jest przesłanie karty już w momencie złożenia lub opłacenia zamówienia, a przy dostawach paletowych – dołączenie papierowej wersji dokumentu do przesyłki.
- Jednorazowo – karty nie trzeba dostarczać przy każdym kolejnym zakupie tego samego produktu przez tego samego odbiorcę, chyba że dokument został zaktualizowany.
Kiedy karta charakterystyki nie jest wymagana?
Obowiązek z art. 31 REACH nie obejmuje pewnych kategorii produktów w postaci gotowej, przeznaczonych dla użytkownika końcowego. Zgodnie z art. 2 ust. 6 REACH, wyłączenie dotyczy m.in.:
- produktów leczniczych stosowanych u ludzi lub weterynaryjnych;
- produktów kosmetycznych;
- wyrobów medycznych inwazyjnych lub mających bezpośredni kontakt z ciałem ludzkim, o ile obowiązujące przepisy unijne zapewniają równoważny poziom informacji i ochrony;
- żywności i pasz (w tym dodatków do żywności, substancji aromatyzujących, dodatków paszowych).
Dodatkowo, art. 2 ust. 1 REACH wyłącza z zakresu całego rozporządzenia m.in. substancje radioaktywne, substancje pod nadzorem celnym, półprodukty niewyodrębniane oraz produkty przewożone transportem kolejowym, drogowym, wodnym śródlądowym, morskim lub powietrznym.
Co, jeśli karta charakterystyki nie jest wymagana? Obowiązek informacyjny z art. 32 REACH
Brak obowiązku sporządzenia karty charakterystyki nie oznacza braku jakichkolwiek obowiązków informacyjnych. Na mocy art. 32 REACH dostawca musi mimo to przekazać odbiorcy m.in.:
- numer rejestracji REACH substancji;
- informacje, czy substancja podlega obowiązkowi uzyskania zezwolenia oraz szczegóły dotyczące ograniczeń jej stosowania;
- inne istotne informacje niezbędne do zastosowania odpowiednich środków kontroli ryzyka, np. krajowe NDS.
Aktualizacja karty charakterystyki
Karta charakterystyki nie jest dokumentem tworzonym „raz na zawsze”. Dostawca ma obowiązek niezwłocznie ją zaktualizować, gdy:
- pojawią się nowe informacje mogące wpłynąć na środki kontroli ryzyka lub dotyczące samych zagrożeń;
- zostanie udzielone lub odmówione zezwolenie na stosowanie substancji;
- zostanie nałożone ograniczenie.
Zaktualizowaną wersję – oznaczoną datą i dopiskiem „Aktualizacja: (data)” – należy bezpłatnie przekazać (papierowo lub elektronicznie) wszystkim odbiorcom, którym produkt dostarczono w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Warto pamiętać, że aktualizacja karty charakterystyki często pociąga za sobą konieczność zaktualizowania także innych dokumentów i zgłoszeń: rejestracji REACH, zgłoszenia klasyfikacji w bazie C&L, etykiety produktu, zgłoszenia mieszaniny w systemie PCN, a nawet opisu stanowiska pracy i procedur BHP u odbiorcy.
Podsumowanie
Obowiązek dostarczania karty charakterystyki to nie tylko kwestia formalna – to realne narzędzie ochrony zdrowia pracowników i środowiska w całym łańcuchu dostaw chemikaliów. Przepisy REACH precyzyjnie określają, kiedy karta jest obowiązkowa, kiedy wystarczy dostarczyć ją na żądanie, a kiedy w ogóle nie jest wymagana – ale nawet wtedy dostawca nie jest zwolniony z podstawowych obowiązków informacyjnych. Równie istotne jak samo sporządzenie dokumentu są też zasady jego przekazywania: właściwy język, forma, termin i sposób dostarczenia.
Potrzebujesz pomocy z kartą charakterystyki?
Centrum Ekotoksykologiczne oferuje kompleksowe wsparcie w tym zakresie:
- sporządzanie kart charakterystyki zgodnych z załącznikiem II REACH,
- tłumaczenie kart charakterystyki na wiele języków,
- weryfikację i aktualizację istniejących kart,
- doradztwo w zakresie obowiązku dostarczania karty charakterystyki (obowiązkowej i na żądanie).
Przy większych zamówieniach oferujemy rabaty.
